fbpx
Selecteer een pagina

In tijden van crisis komt het leven van velen tot stilstand. Het leven wat ooit zo vanzelfsprekend was, is niet meer.

We verliezen houvast die we vonden in werk, relaties, vrienden, collega’s, sport en uitjes. Waardoor het lijkt alsof we een deel van onszelf verliezen.

Maar is dat wel zo erg?

Volgens Cruijffiaanse uitspraak, “ieder nadeel heb z’n voordeel”, niet. En daarom kunnen we elke crisis (klein of groot) in ons leven, aangrijpen om in ons voordeel om te buigen.

Deze gids helpt je hiermee. Zodat jouw leven leuker en zinvoller wordt. Ook op momenten dat het even tegen zit.

VERHALENVERTELLERS

Mensen zijn verhalenvertellers. Ideeënmachines. De hele dag door lullen we tegen onszelf. Naar schatting hebben we tussen de 30.000 en 60.000 gedachten per dag. Waarmee we gemakkelijk een aantal boeken per week kunnen schrijven.

Nu niet meteen te hard van stapel lopen dat je een succesvol schrijver wordt want elk boek zal voor 95% hetzelfde zijn. We houden graag vast aan bekende gedachten. Welke volgens onderzoekers ook nog eens voor 70% negatief zijn.

Kun je je voorstellen hoe duister de wereld is als iedereen zijn of haar gedachten uitspreekt…?

Als we deze aantallen doorrekenen naar je wakkere uren dan kunnen we concluderen dat je ongeveer elke 1 tot 2 seconden een nieuwe gedachten hebt.

“Leuk Maurice, maar wat heb ik hieraan?”

Elke gedachte staat gelijk aan een nieuw keuzemoment. Dus bewust of onbewust bepaal jij dus elke 1 of 2 seconden waarop je jouw aandacht richt en hoe je jouw energie en tijd besteedt. En daarmee bepaal je de resultaten in jouw leven.

Nu kies je ervoor om dit artikel te lezen. Over een minuut besluit je misschien je social media te checken, drinken te pakken of je favoriete serie aan te zetten.

Als je iets anders gaat doen dan je nu doet maak je een eenvoudige en waardevolle beslissing; het andere is waardevoller voor je dan het lezen van dit artikel. En daarmee worden jouw waarden weerspiegeld in je gedrag.

Dit is van essentieel belang, want we hebben allemaal wel een paar dingen die we denken te waarderen, maar nooit ondersteunen met acties.

Ik kan mensen (en mijzelf) vertellen dat ik me zorgen maak over de ontwikkelingen van social media, maar als ik mijn dagen vervolgens eindeloos scrollend doorbreng, vertelt mijn gedrag iets anders.

Acties liegen niet. Ze weerspiegelen altijd waar we op een dieper niveau waarde aan hechten.

We geloven dat we willen afvallen, maar als het erop aankomt, kunnen we die pot Ben & Jerry’s, zak Bugels en fles wijn niet weerstaan tijdens een avondje Nexflixen.

We beloven onze partner meer tijd voor haar vrij te maken, maar als we nog wat geld kunnen binnenharken verschuiven de prioriteiten toch weer naar het werk.

Als we het over waarden hebben spreken velen over de waarden waarnaar ze verlangen, in plaats van de waarden die ze werkelijk hebben.

Het verlangen naar andere waarden kan hierdoor een vorm van vermijding worden. In plaats van onder ogen te zien wie we werkelijk zijn, verliezen we ons in wie we willen worden.

Met andere woorden: we liegen tegen onszelf omdat we sommige van onze eigen waarden niet leuk vinden, en daarom houden we niet van een deel van onszelf.

We willen niet toegeven dat we bepaalde waarden hebben en dat we liever andere waarden hadden. Het is deze tegenstrijdigheid tussen ons zelfbeeld en de werkelijkheid die ons meestal in allerlei problemen brengt.

Dat komt doordat waarden in het verlengde liggen van onszelf. Ze definiëren wie we zijn. Dus op het moment dat we losgekoppeld zijn van onze eigen waarden raken onze overtuigen en ideeën losgekoppeld van onze acties en emoties.

In de praktijk ben je bijvoorbeeld een workaholic met een eat-sleep-work-repeat instelling, terwijl je gelooft waarde te hechten aan ontspanning

Ons leven wordt per definitie waardeloos wanneer we losgekoppeld zijn van onze waarden. Maar dit probleem wordt moeiteloos opgelost door onze verhalenverteller, die er op waanachtige wijze een adembenemend kloppend verhaal van weet te maken.

JE BENT WAT JE WAARDEERT

Als je mensen vraagt wie ze zijn krijg je vaak als eerste een naam, leeftijd en woonplaats te horen. Vervolgens vertellen ze iets over opleiding(en), beroep(en) en vrijetijdsinvulling.

Lekker oppervlakkig. En nietszeggend.

Niet vreemd als je kijkt naar het systeem waarin we leven. We leren taal, lezen, schrijven, rekenen en breien. En hoe we ons moeten gedragen om in de meute mee te lopen.

Als we daarnaast een studie cum-fraude afronden, een baan bemachtigen waar we een stijve piemel van krijgen, hard werken, een dik huis kopen en de wereld rondreizen hebben we het gemaakt.

Dan zijn we iets waard. Want ambitieuze mensen met een drive om succesvol te worden, daar worden we geil van. Niet voor niets is ‘high achiever’ een begrip in de 21e eeuw geworden.

En tegenwoordig ben je helemaal de shit als je gaat ondernemen. Want een negen tot vijf baan is voor sukkels.

Daar sta je dan. Een prachtig plaatje. Compleet. Zoals het hoort. De top van de berg bereikt. En doodongelukkig.

Of je dacht gelukkig te zijn en dan krijg je ‘a slap in the face’ door corona, een burn-out of andere ‘crisis’, waardoor je met beide voeten terug op aarde geslingerd wordt.

“Fuck, waar doe ik het allemaal voor? Is dit wat ik echt wil en belangrijk vind?”

Goeie vragen! Die zou ik je ook kunnen stellen;) Je bent namelijk niet wie je denkt te zijn. Je bent meer dan het plaatje wat we aan de buitenkant zien.

Serious? Wie dan? Lees nog even verder. Ik ga het je nu uitleggen.

Zoals ik eerder zei, zijn we verhalenvertellers. Elke ervaring in ons leven krijgt betekenis door een met waarde beladen verhaal wat we erbij verzinnen. Dus hoe meer ervaringen, hoe meer verhalen. En hoe sterker we erin geloven.

Alle deze verhalen blijven ons bij en definiëren wie we zijn. Ze bepalen hoe wij ons in de wereld en ten opzichte van elkaar plaatsen.

Ze bepalen hoe we over onszelf denken; of we een zinvol leven verdienen of niet, liefde en intimiteit mogen ontvangen of niet of we succes verdienen of niet, en ze definiëren wat we over onszelf weten en begrijpen.

Kortom, dit netwerk van op waarden gebaseerde verhalen vormt onze identiteit.

  • Als geld belangrijker is dan wat dan ook, dan zal dat bepalen wie we zijn.
  • Als seks, gamen, zuipen of het roken van coke belangrijkste is in ons leven, dan zal dat gaan bepalen wie we zijn.
  • En als we onszelf niet waard vinden om liefde, succes of intimiteit te ervaren, dan zullen we ook daar de rekening van gepresenteerd krijgen – door middel van onze woorden, beslissingen en acties.

Hoe langer we aan een waarde hebben vastgehouden, hoe dieper ze verankert zit. Hoe sterker we ons eraan vastklampen en hoe meer kleur ze geeft aan ons zelfbeeld en wereldbeeld.

Elke verandering in onszelf is een verandering in de samenstelling van onze waarden.

Een negatieve gebeurtenis heeft een negatieve impact op onze eigenwaarden. Je baan of partner verliezen is klote omdat je iets of iemand verliest wat je waardeert. En als we genoeg verliezen van wat we waarderen, beginnen we de waarde van het leven zelf in twijfel te trekken.

Het roept de vraag op wie we zijn, wat we waard zijn als mens, en wat we weten over de wereld. En omdat we niet meer weten wat we moeten geloven, voelen of doen belanden we in een identiteitscrisis.

Hetzelfde geldt voor positieve gebeurtenissen. Naast de intense vreugde die we kunnen ervaren door het overwinnen van een situatie, of het bereiken van een doel, verandert ook de waardering voor onszelf. We zullen onszelf als waardevoller of nuttiger zien omdat we meer betekenis kunnen toevoegen aan de wereld. Wat maakt dat we krachtiger worden als mens en op een hoger energielevel vibreren.

Maar Maurice, nu heb ik al helemaaaal geen idee meer wie ik ben.

Don’t worry, alles komt goed joh. Zelfs als je er nog niet van overtuigd bent kan ik vertellen dat er ook voor jou hoop is.

We kennen allemaal het verhaal van de man die zijn leven aardig op de rit heeft en besluit alles op te geven, om een aantal maanden naar de andere kant van de wereld te vertrekken. ‘Op zoek naar zichzelf’.

Hij verdwijnt van de radar en een aantal maanden later duikt hij ineens weer op. “Hij leeft nog”, denk je dan.

Misschien ben jij wel degene die ik hierboven omschrijf. Ik was het in ieder geval tot twee maanden geleden (bij het publiceren van dit artikel).

Ik vertrok onder de noemer van ‘ontdekken’ en ‘ervaren’, wat in feite op hetzelfde neerkomt als ‘op zoek naar mezelf’.

In de praktijk heeft het vaak een negatieve lading als mensen op zoek gaan naar zichzelf. Maar is dat een terechte gedachte?

Het grootste probleem wat ik zie bij de meeste mensen is dat ze überhaupt niet weten wie ze zijn en daarom volgens de regels van anderen leven.

Mensen die op zoek gaan naar zichzelf nemen tijd om hun waarden te herontdekken. Oftewel het herdefiniëren van hun identiteit. En daarom is dit een waardevolle zoektocht.

In de praktijk ziet het er ongeveer zo uit:

Je ervaart druk en/of stress in de ratrace van het dagelijks leven. Door die druk en/of stress heb je het gevoel dat je de controle verliest over de richting van je eigen leven.

Je weet niet wat je doet of waarom je het doet.

Je krijgt het gevoel dat je eigen wensen of beslissingen niet meer van belang zijn. En je doet vooral dingen die anderen van je verwachten. De hoge eisen die je omgeving (partner/werk/gezin/familie) aan je stelt, geven je het gevoel dat je niet meer in staat bent om jouw verlangens te vervullen.

Het lijkt alsof je jezelf onderweg ergens ‘verloren’ bent. Je hebt niet langer het gevoel aan het roer te staan van je eigen bestaan. In plaats daarvan dobber je op de zee van het leven mee met de windrichtingen die aangediend worden door anderen.

Gun jezelf een time-out.

Hierdoor kom je los van de hectiek van het dagelijks leven, waardoor je in staat bent een gevoel van controle over jezelf te herwinnen. Je wordt opnieuw verantwoordelijk voor je eigen dagelijkse bestaan zonder de bemoeienis van anderen. 

Daarnaast stelt het afschakelen van de sleur van het dagelijks leven je in staat om je leven van een afstand te bekijken, waardoor je kan overzien of je het leven hebt wat je wilt. Door jezelf de juiste vragen te stellen krijg je nieuwe inzichten waardoor je beslissingen kan nemen en prioriteiten kan stellen.

Tijdens je time-out besluit je dingen te veranderen. Een aantal dingen, waaraan je te veel waarde hecht, ga je loslaten. Andere dingen, die je meer moet waarderen, beloof je prioriteit te geven. Je bouwt aan je ’nieuwe ik’.

Vervolgens keer je terug naar de ‘echte wereld’, waar je je nieuwe prioriteiten uitvoert. Hiermee verschuift je verlangen naar werkelijkheid. Waardoor je niet langer waanvoorstellingen hoeft te maken over jezelf of je omgeving om.

Dit hele proces is in feite slechts een ontsnapping aan de realiteit zodat je tot de kern kan komen en jouw waarden kan aanpassen.

Het is niet noodzakelijk om het vliegtuig te nemen om jezelf in Azië ergens in een klooster op te sluiten. Of de jungle in te trekken om een paar maanden te leven als een oermens.

Je kan ook een middag het bos intrekken, naar een workshop of training gaan.

Al ben ik persoonlijk wel voorstander van meerdaagse ‘escape’ zodat je werkelijk kan afschakelen, tot rust komen en je nieuwe koers bepalen.

Hier komt het in feite op neer:

Je vertrekt, krijgt perspectief op wat er voor jou in je leven belangrijk is, wat er meer toe moet doen, wat er minder toe moet doen, en komt dan (idealiter) terug en gaat er mee aan de slag. Door terug te keren en je prioriteiten te veranderen, veranderen je waarden, waardoor je steeds meer in lijn leeft met wie je werkelijk wil zijn.

Waarden zijn het fundamentele onderdeel van onze psychologische samenstelling en onze identiteit. We worden bepaald door wat we belangrijk vinden in ons leven. We worden gedefinieerd door onze prioriteiten.

GEZONDE EN ONGEZONDE WAARDEN

Met enig gezond verstand kunnen we concluderen dat sommige waarden gezonder zijn dan anderen. Voordat we ons bezighouden met de vraag hoe we onze waarden kunnen veranderen, leg ik je kort uit wat het verschil is tussen gezonde en ongezonde waarden.

Gezonde waarden komen van binnenuit en zijn:

  • Realistisch
  • Constructief
  • Beheersbaar

Ongezonde waarden zijn extern georiënteerd en:

  • Denkbeeldig
  • Destructief
  • Onbeheersbaar

Realistisch vs Denkbeeldig

Je weet wat een fata morgana is, toch? Nog even voor de duidelijkheid, we hebben het niet over de attractie in de Efteling.

Mensen zijn net machines als het gaat om het naleven van fata morgana’s. Moeiteloos verspillen we er onze tijd mee. De illusie van ‘ultieme vrijheid’ is hier een mooi voorbeeld van. (Ultieme vrijheid in ons hoofd begint, maar dit terzijde.)

Iedereen wilt met z’n blote ballen onder het genot van een cocktail, muziek en een paar exotische danseressen chillen op de Bahama’s, terwijl het geld binnenstroomt, de gezondheid op peil blijft en we omringd worden door inspirerende mensen waarmee lief en leed wordt gedeeld.

De realiteit is dat het voor weinigen weggelegd is want het komt niet vanzelf aanwaaien. We moeten er iets voor doen.

Daar zit ook meteen het probleem. Want de meesten van ons nemen meestal beslissingen op basis van gevoel, in plaats van op basis van kennis en informatie.

Het is goed om naar gevoelens te luisteren. Maar ze klakkeloos volgen brengt ons niet waar we willen zijn. Omdat gevoelens over het algemeen egocentrisch zijn en bereid zijn om langetermijnvoordeel op te geven voor kortetermijnwinst.

Daarom zullen we soms dingen moeten doen die op korte termijn niet goed voelen. Zelfs ongemakkelijk en pijnlijk zullen zijn.

Om dat te overwinnen heb we iets nodig dat belangrijker is dan ons gevoel. Een levensdoel, oftewel een ‘purpose’. En het vinden ervan is een van de belangrijkste inspanningen die we kunnen leveren om onze gezondheid en welzijn te verbeteren.

Constructief vs Destructief

Ik denk dat we het er over eens kunnen zijn dat niemand dingen wil waarderen die onszelf of anderen schade toebrengen. En dat iedereen dingen wilt waarderen die onszelf en anderen verbeteren. (Psychopaten daargelaten.)

  • Op je bek gaan tijdens een mountainbike tocht schaadt je lichaam, maar het mountainbiken zelf zorgt dat je groeit
  • Een LSD trip kan helend werken. Als je het elk weekend gebruikt om jezelf te verdoven maakt het meer kapot dan je lief is
  • Casual seks kan een middel om je zelfvertrouwen op te krikken, maar ook een middel om emotionele volwassenheid te vermijden
  • Waarde hechten aan een dikke auto om goedkeuring te krijgen van anderen is destructief. Er waarde aan hechten vanwege het comfort is constructief

Zoals je ziet bestaat er een wazige lijn tussen constructief en destructief. En zijn het vaak twee zijdes van dezelfde medaille. Daarom is wat je waardeert, vaak niet zo belangrijks als waarom je het waardeert.

Controleerbaar vs Oncontroleerbaar

Wanneer je waarde hecht aan dingen waar je geen controle over hebt, geef je in wezen je leven aan dat ding op.

Het meest klassieke voorbeeld hiervan is geld. Ja, je hebt enige controle over hoeveel geld je verdient, maar geen totale controle. Economieën storten in, bedrijven gaan ten onder, hele beroepen worden geautomatiseerd door technologie.

Als alles wat je doet voor het geld is, en een ramp toeslaat waardoor al je geld opgeslokt wordt door ziekenhuisrekeningen, dan verlies je meer dan een geliefde. Je verliest ook je doel om te leven.

Geld is een slechte waarde omdat je het niet altijd onder controle hebt.

Creativiteit, toewijding of een sterke werkethiek zijn daarentegen controleerbaar en daarom een gezonde waarde – en als je ze goed doet, zal dat uiteindelijk geld opleveren als neveneffect.

We hebben waarden nodig die we kunnen beheersen, anders beheersen de waarden ons. En dan ziet het leven er niet rooskleurig uit.

Enkele voorbeelden van gezonde waarden

liefdadigheid, nederigheid, eerlijkheid, innovatie, kwetsbaarheid, daadkracht, opkomen voor anderen, zelfrespect, nieuwsgierigheid, creativiteit.

Enkele voorbeelden van ongezonde waarden

Door iedereen geliefd zijn, niet alleen kunnen zijn, je altijd goed willen voelen, meer neuken, domineren door geweld of manipulatie, rijk worden om het rijk worden, altijd in het middelpunt van de belangstelling staan.

JE WAARDEN VERANDEREN

Zoals we hebben gezien zijn onze waarden gebaseerd op ervaringen. En daarom zijn ervaringen die tegengesteld zijn aan onze waarden de enige manier om ze te veranderen.

Elke poging om los te komen van die waarden met behulp van nieuwe of tegengestelde ervaringen zal onvermijdelijk stuiten op pijn en ongemak.

Dat is de reden waarom verandering zonder pijn niet bestaat, evenals groei zonder gemak.

Het is de reden waarom het onmogelijk is om een nieuw iemand te worden zonder eerst te treuren om het verlies van je vroegere ik.

Er zijn twee manieren om jezelf te helen en transformeren. Dat wil zeggen: om oude gebrekkige waarden te vervangen door betere, gezondere waarden.

1. Het verleden heronderzoeken en de verhalen eromheen herschrijven

Door de verhalen van ons leven te heronderzoeken, krijgen we de kans om het over te doen en opnieuw om te beslissen – schopte die voetbaltrainer me omdat ík een eikel was of omdat híj een eikel was?

Vaak beseffen we na verloop van tijd dat wat we vroeger geloofden dat belangrijk was dat eigenlijk niet is.

Andere keren breiden we het verhaal uit om een beter beeld van onze eigenwaarde te krijgen – mijn pa was er nooit voor me op een manier zoals ik dat graag had gewild omdat hij zelf is gekwetst, waardoor werk een middel werd om met zijn pijn te leren dealen – en plotseling is het gemis van een aanwezige en betrokken vader beter te verkroppen.

2. Verhalen van je toekomstige zelf schrijven

Stel jezelf voor hoe het leven zou zijn als je bepaalde waarden had of een bepaalde identiteit bezat.

Door de toekomst, die we voor onszelf willen, te visualiseren, stellen we ons voelende brein in staat om die waarden aan te trekken om te kijken of ze passen en om te zien hoe ze voelen.

Zodra we dit vaak genoeg hebben gedaan, raakt het voelende brein uiteindelijk gewend aan de nieuwe waarden en begint het ze te geloven.

Helaas krijgen we visualisaties meestal op de slechtst mogelijke manier aangeleerd. ‘Stel je voor dat in een dikke villa woont, 10 keer per jaar op vakantie kan gaan en uitgebreid wagenpark bezit. Dan zal het uitkomen’.

Jij weet wel beter. Want materialisme is een ongezonde waarde. En die wil je vervangen door een gezonde waarde.

Daarom zou je dus beter kunnen visualiseren hoe het zou voelen als je géén materialisme bezit.

Een geslaagde visualisatie hoort een beetje onaangenaam te zijn. Ze dient je uit te dagen en lastig te doorgronden te zijn. Zo niet, dan betekent het dat er niets aan het veranderen is.

Open chat
%d bloggers liken dit: